Türkiye’nin Ay Araştırma Programı çerçevesinde tasarlanan ilk Ay uzay aracı, fırlatma aşamasındaki kritik sürecin sonuna geldi. Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, aracın tamamlandığını ve 2027’nin ilk yarısında Ay’a ulaşmayı hedeflediklerini duyurdu. Fırlatma işleminin SpaceX tarafından gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Ay Uzay Aracı Çevresel Test Aşamasında
TÜBİTAK UZAY tarafından üretilen Ay uzay aracının üretim, montaj ve entegrasyon süreçleri başarıyla tamamlandı. Araç şu anda TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde (USET) çevresel testlerden geçiriliyor. Bu testlerin amacı, aracın fırlatma sırasında oluşacak titreşimlere ve uzaydaki aşırı sıcaklık farklılıklarına dayanıklılığını kontrol etmektir.
Testlerin ardından araç, ODTÜ yerleşkesindeki temiz oda ve entegrasyon merkezine taşınacak. Son kontrollerin gerçekleştirilmesinin ardından fırlatma hazırlıkları için ABD’deki Kennedy Uzay Merkezi’ne gönderilecektir.
Yerli Teknolojide Yüzde 80’in Üzerinde Başarı
Ağırlığı yaklaşık 3,5 ton olan Ay uzay aracında yerlilik oranı yüzde 80’in üzerine çıkmıştır. TÜBİTAK’ın sağladığı verilere göre araçtaki 65 ekipmanın 56’sı tamamen yerli kaynaklarla üretilmiştir. Kritik sistemlerde; uçuş bilgisayarı, iletişim, güç yönetimi, termal kontrol ve yörünge operasyonları gibi alanlarda İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinden elde edilen deneyimler kullanılmıştır.
Görevin en önemli bileşenlerinden biri de Türkiye’de geliştirilen hibrit itki sistemidir. TÜBİTAK UZAY ile DeltaV iş birliğiyle oluşturulan bu sistem, aracın Dünya yörüngesinden Ay transfer yörüngesine geçişini sağlayacaktır. Derin uzayda bu sistemin çalıştırılması, Türkiye’nin yerli itki teknolojisini Dünya-Ay mesafesinde test etme fırsatı sunmaktadır.
Görev Takvimi: İki Aylık Seyahat Süreci
Görev planına göre Ay uzay aracı fırlatıldıktan sonra yaklaşık iki ay sürecek bir yolculukla Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre yükseklikte bulunan kutupsal yörüngeye oturacaktır. Görevin ana aşamaları şöyle sıralanabilir:
- Fırlatma: 2027’nin ilk yarısı, SpaceX roketiyle
- Seyahat süresi: yaklaşık 2 ay
- Yörünge görev süresi: en az 3 ay, performansa bağlı olarak 1,5 yıla kadar uzanabilir
- Görev sonu: hibrit itki sistemiyle kontrollü manevra ve sert iniş
Yörüngedeki bilimsel faaliyetler kapsamında Güneş rüzgârlarının Ay yüzeyi ile etkileşimi, yerel manyetik alanlar, yüzeyin termal özellikleri ve Ay’daki su oluşum mekanizmaları araştırılacaktır. Ayrıca araçta radyasyon ölçümü yapabilen yerli bilimsel cihazlar da bulunmaktadır.
Neden Sert İniş Tercih Edildi?
İlk görevde amaçlanan; Ay’a yumuşak iniş değil sert iniş (hard landing) gerçekleştirmektir. Bu yöntemle Ay’a erişim sağlanması, belirlenen bölgeye ulaşılması ve derin uzaydaki operasyon yeteneklerinin test edilmesi hedeflenmektedir. Kontrol altında yumuşak iniş yapacak olan ve keşif aracı taşıyacak ikinci görev ise bu deneyim üzerine inşa edilecektir. Programın erken aşamaları hakkında daha önceki haberimizde detaylı bilgiler sunmuştuk.
Türkiye Dokuzuncu Ülke Olmayı Amaçlıyor
Yusuf Kıraç, Türkiye’nin kendi kaynaklarıyla Ay’a ulaşan dokuzuncu ülke olma hedefini vurguladı. Kıraç ayrıca uzay projelerinde teknik nedenlerle gecikmeler yaşanabileceğini belirterek takvimin şimdilik 2027’nin ilk yarısı olarak korunduğunu ifade etti. Dünyada Ay’a yönelik ilginin arttığı bu dönemde, Ay’a süper bilgisayar göndermeyi amaçlayan projeler de gündemde bulunmaktadır. Programla ilgili resmi bilgiler TÜBİTAK UZAY duyurusunda mevcuttur.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’nin Ay uzay aracı ne zaman fırlatılacak?
Fırlatmanın 2027’nin ilk yarısında yapılması bekleniyor; kesin tarih henüz açıklanmamıştır.
Ay uzay aracını hangi roket fırlatacak?
TUA Başkanı Yusuf Kıraç’ın verdiği bilgilere göre fırlatma işlemi SpaceX tarafından gerçekleştirilecek.
Ay uzay aracı ne kadar yerli üretimdir?
Araçta yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranı bulunmakta; toplamda 65 ekipmandan 56’sı tamamen yerli imkânlarla üretilmiştir.
Kaynak: İndir
